Yapay zekâya iş tarif etmenin beş deseni
İnsanların çoğu modele görev veriyor: "bana bir e-posta yaz". Görev vermek tarif etmek değil. Tarif, modelin bilmediği ama senin bildiğin her şeyi eklemek demek — ve bu eklemenin belirli bir düzeni var.
Üç büyük sağlayıcının (Google, Microsoft, Anthropic) kendi resmî çerçevesi var ve üçü de tek bir noktada anlaşıyor: görev + bağlam + örnek. Aşağıdaki beş desen bunun uygulanmış hâli.
1. Rol — modelin kim olarak baktığını söyle
"Bir e-posta yaz" ile "15 yıl deneyimli bir satış müdürüsün, fiyat itirazlarını çok gördün; bu mesaja cevap taslağı yaz" arasındaki fark, modelin hangi bilgi havuzundan çektiğidir.
Rol bir süs değil, bir daraltma. Rol vermezsen model ortalama internet metnine göre cevap verir; ortalama metin senin işine benzemez.
2. Bağlam — senin bildiğin, onun bilmediği
Modelin bilmediği her şey: müşterinin kim olduğu, önceki yazışmada ne konuşulduğu, hangi kısıtın olduğu, tonun ne olması gerektiği.
Pratik yöntem: bir bağlam kartı yaz ve sakla. İşin, müşterin, tonun ve kısıtların bir paragrafta. Her yeni sohbette başa yapıştır. Bu tek alışkanlık, çıktı kalitesindeki farkın büyük kısmını açıklıyor.
3. Örnek — anlatmak yerine göster
Google'ın çerçevesinde en çok atlanan harf bu: References. "Resmî ama samimi bir ton" demek yerine kendi yazdığın en iyi iki metni ver ve "bunların üslubunu koru" de.
Üslubu tarif etmek zordur; göstermek kolaydır. Elinde iyi bir örnek yoksa, önce onu yazmak asıl iştir — model onu çoğaltır, yaratmaz.
4. Beklenti — çıktının biçimini baştan söyle
Uzunluk, biçim, hangi başlıkların olacağı, neyin olmayacağı. "İndirim teklif etme", "üç maddeyi geçme", "tablo olarak ver".
Yasakları yazmak, isteklerden çok iş görüyor. Model neyi yapmayacağını bilmiyorsa ortalamaya kayıyor ve ortalama, senin sesin değil.
5. Tekrar — ilk çıktı son çıktı değil
Google bunu bir slogana bağlamış: Always Be Iterating. Pratikte şu demek: ilk çıktı bir teşhis aracıdır. Sana promptunun neyi eksik anlattığını gösterir.
Çıktıyı beğenmediğinde baştan yazma; neyin eksik olduğunu söyle. "Fazla resmî oldu, ikinci paragraf gereksiz, şu kısıtı atlamışsın." Üç turda varılan yer, tek turda hiç varılmıyor.
Beşini aynı anda kullanmak gerekmiyor
Kısa bir iş için rol + beklenti yeter. Tekrar eden bir iş için beşini bir kez yaz ve sakla — kaydedilmeyen prompt, ertesi gün yeniden yazılıyor demektir ve kazanç tam orada kayboluyor.
Bu konuyu baştan sona anlattığım ücretsiz ders: Bireyler için Yapay Zekâ — 16 sayfa, PDF, e-posta istemiyorum.