- Ne olduğu — ve sohbet arayüzünden farkı
- Kimin için
- Kurulum ve ilk oturum
- İlk gerçek iş: nasıl konuşulur
- Süreç tarif etmek: ajanlı araçta asıl beceri
- CLAUDE.md — projeye hafıza vermek
- İş tipine göre tarif kalıpları
- İzinler ve güvenlik
- Bağlam yönetimi — uzun oturumların sorunu
- Maliyet ve hız
- Git ile çalışmak
- Yazılımcı olmayanlar için: kod dışı kullanımlar
- Ne zaman kullanılmaz
- İlk yedi gün
- Sık yapılan on hata
- Yedi günün sonunda elinde ne olacak
01Ne olduğu — ve sohbet arayüzünden farkı
Claude Code, kod tabanını okuyan, dosyaları düzenleyen, komut çalıştıran ve geliştirme araçlarınla bütünleşen bir asistan. Terminalde, editörde, masaüstü uygulamasında ve tarayıcıda çalışıyor.
Sohbet arayüzünden farkı tek cümleyle: sohbet sana metin verir, Claude Code işi yapar.
| Sohbet arayüzü | Claude Code | |
|---|---|---|
| Bağlam | Sen ne yapıştırırsan onu görür | Projeyi kendi okur, gerekli dosyayı kendi bulur |
| Çıktı | Metin — sen kopyalarsın | Dosyayı doğrudan değiştirir |
| Doğrulama | Sen çalıştırırsın | Komutu kendi çalıştırır, hatayı görür, düzeltir |
| Döngü | Sen ↔ pencere arası kopyala-yapıştır | Kendi içinde döngü kurar |
Sohbet arayüzünde model kodu yazar ama çalışıp çalışmadığını göremez. Claude Code testi çalıştırıp hatayı okuyabildiği için kendi hatasını düzeltebiliyor. Kalite farkının kaynağı daha iyi bir model değil, kapalı bir geri bildirim döngüsü.
02Kimin için
Adında "code" geçtiği için yazılımcılara özel sanılıyor. Kısmen doğru ama eksik.
| Kim | Ne için |
|---|---|
| Yazılımcı | Asıl kitle. Özellik geliştirme, hata ayıklama, test yazma, refactor, kod inceleme |
| Veri ile çalışan | Dosya dönüştürme, toplu düzenleme, rapor üretme, betik yazdırma |
| Teknik olmayan ama meraklı | Dosya düzenleme, klasör düzeni, tekrar eden bilgisayar işleri, statik site kurma |
Üçüncü satır sürpriz olabilir. Claude Code dosya okuyup yazabildiği ve komut çalıştırabildiği için, kod yazmayan biri de kullanabiliyor — yeter ki ne istediğini tarif edebilsin ve çıktıyı doğrulayabilsin.
03Kurulum ve ilk oturum
Kurulum yolları
| Ortam | Komut / yol |
|---|---|
| macOS, Linux, WSL | curl -fsSL https://claude.ai/install.sh | bash |
| Windows PowerShell | irm https://claude.ai/install.ps1 | iex |
| Homebrew | brew install --cask claude-code |
| Windows WinGet | winget install Anthropic.ClaudeCode |
| VS Code / Cursor | Eklenti mağazasından "Claude Code" |
| JetBrains | Marketplace eklentisi (CLI ayrıca kurulur) |
| Masaüstü uygulaması | İndir ve kur — CLI'ı ayrıca kurmaya gerek yok |
| Tarayıcı | claude.ai/code — hiç kurulum yok |
Hiç denemediysen tarayıcıdan başla: kurulum yok, riski yok. Alışınca terminale geç — asıl güç orada. Homebrew ve WinGet kurulumları kendiliğinden güncellenmiyor; yerel kurulum (install.sh) arka planda güncelleniyor.
İlk oturum
Bir proje klasörüne gir ve başlat:
İlk kullanımda giriş yapman istenir. Sonrası bir sohbet penceresi gibi görünür — ama değil: yazdığın her şey o klasör bağlamında yorumlanır.
İlk komut: soru sor, değişiklik isteme
İlk oturumda hiçbir şey değiştirtme. Önce anlatsın:
Üçüncü soru özellikle değerli. Kendi projende bile fark etmediğin bir şey söyleyebilir — ve sana modelin projeyi gerçekten okuyup okumadığını gösterir.
04İlk gerçek iş: nasıl konuşulur
Claude Code ile konuşmak, sohbet arayüzüyle konuşmaktan farklı. Üç kural.
1. Sonucu tarif et, adımları değil
"Şu dosyayı aç, 42. satıra git, şunu değiştir" demek yerine ne olmasını istediğini söyle. Adımları o bulur — ve senin bilmediğin bağımlı yerleri de görür.
2. Doğrulamayı iste
En yüksek kaliteyi veren tek cümle bu. İşin yapıldığını değil, çalıştığını görmesini iste.
3. Belirsizlikte durmasını söyle
05Süreç tarif etmek: ajanlı araçta asıl beceri
Sohbet arayüzünde ne istediğini tarif ediyorsun. Ajanlı bir araçta buna bir şey daha ekleniyor: nasıl çalışılacağı. Bu ayrım, Claude Code'da sonuç kalitesini belirleyen tek en önemli şey.
| Katman | Sohbette | Claude Code'da |
|---|---|---|
| Ürün | "Şu fonksiyonu yaz" | Aynı |
| Süreç | Genelde gereksiz | Kritik — hangi dosyalara bakılacak, ne sırayla, ne zaman duracak |
| Performans | Ton, uzunluk | Test geçecek mi, mevcut biçime uyacak mı, hangi kütüphane kullanılmayacak |
Süreç tarif etmenin dört öğesi
"ÖNCE ANLA" bölümü en çok atlanan ve en çok fark yaratan bölüm. Bu bölüm olmadan araç doğrudan yazmaya başlıyor ve mevcut kodun biçimine, kurallarına, kalıplarına uymuyor. Sonuç: çalışan ama yabancı duran kod.
Bitiş ölçütü vermezsen araç ne zaman duracağını bilemiyor — ya erken bırakıyor ya
gereksiz genişletiyor. Somut bir ölçüt ("npm test geçiyor") vermek,
aracın kendi kendini kontrol etmesini sağlıyor. Bu tek satır, geri dönüş turlarını
belirgin biçimde azaltıyor.
Adım adım ilerletme
Büyük bir işi tek seferde vermek, ajanlı araçta en sık yapılan hata. Araç ilerledikçe hata birikiyor ve nerede yanlış gittiğini bulmak zorlaşıyor.
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| "Bu özelliği baştan sona yap" | "Önce sadece veri modelini kur, bana göster" |
| Bitince kontrol etmek | Her adımda kontrol etmek |
| 10 dosyayı aynı anda değiştirtmek | Bir dosya, bir kontrol |
| "Hataları da düzelt" | "Hataları listele, hangisini düzeltelim ben söyleyeyim" |
06CLAUDE.md — projeye hafıza vermek
Proje köküne koyduğun CLAUDE.md dosyası her oturumun başında okunuyor.
Bu, ilk derste anlatılan "bağlam kartı"nın proje düzeyindeki karşılığı.
Ayrıca Claude Code çalışırken kendi kendine otomatik hafıza da biriktiriyor — oturumlar arası öğrendiklerini sen yazmadan saklıyor.
"Bilinmesi gerekenler". Kod okunarak anlaşılmayan şeyler buraya yazılır: neden böyle yapıldığı, hangi çözümün daha önce denenip başarısız olduğu, hangi kısmın görünenden riskli olduğu. Bu bölüm zamanla projenin en pahalı bilgisini biriktirir.
07İş tipine göre tarif kalıpları
Aşağıdaki dört kalıp, en sık karşılaşılan iş tiplerini kapsıyor. Köşeli parantezleri doldur.
08İzinler ve güvenlik
Claude Code dosya değiştirebildiği ve komut çalıştırabildiği için, izin modeli öğrenilmesi gereken ilk konulardan.
Üç temel alışkanlık
- Git kullan. En önemli güvenlik ağı. Değişiklik beğenilmezse geri alınır. Git olmayan bir klasörde çalıştırmadan önce yedek al.
- İzin isteklerini okuyup onayla. Otomatik onayı ancak ne yaptığını tam bildiğin, geri dönülebilir işlerde aç.
- Sırları dosyaya yazdırma. API anahtarı, şifre ve token kod içine
değil ortam değişkenine girer — bunu
CLAUDE.md'ye kural olarak yaz.
Geri dönüşü olmayan işlerde ("şu klasörü temizle", "eskileri sil") komutu onaylamadan önce ne sildiğini kendin gör. Git izlemeyen dosyalar (build çıktıları, yerel yapılandırma) geri gelmiyor.
09Bağlam yönetimi — uzun oturumların sorunu
Claude Code'da en sık yaşanan ve en az anlaşılan sorun şu: oturum uzadıkça araç başta söylediklerini "unutuyor" gibi davranıyor. Unutmuyor — artık göremiyor.
Neden oluyor
Modelin bir seferde görebildiği metin miktarı sınırlı. Uzun bir oturumda okunan dosyalar, çalıştırılan komutların çıktıları ve konuşma geçmişi bu alanı dolduruyor. Dolduğunda en eskiler görüş alanından çıkıyor.
Beş pratik
| Pratik | Neden işe yarıyor |
|---|---|
| Kalıcı kuralları CLAUDE.md'ye yaz | Her oturumda otomatik okunuyor; sohbette söylenen kaybolabiliyor |
| Yeni iş = yeni oturum | Alakasız geçmiş, bağlamı boş yere dolduruyor |
| Gereksiz dosya okutma | "Tüm projeyi oku" pahalı ve çoğu zaman gereksiz |
| Uzun çıktıları filtrele | Bin satırlık log yerine ilgili kısmı ver |
| Önemli kararı tekrar hatırlat | Uzun oturumda bir cümlelik hatırlatma ucuz |
Uzun bir oturumda araç, kendi bir saat önce yazdığı kodu bozabiliyor — çünkü onu artık göremiyor. Bunu gördüğünde çözüm daha fazla açıklama yapmak değil: oturumu bitir, yeni oturum aç ve mevcut durumu kısaca özetle. Temiz bağlam, uzun açıklamadan iyidir.
10Maliyet ve hız
Ajanlı araçlar sohbet arayüzünden farklı bir maliyet yapısına sahip: iş başına maliyet, ne kadar dosya okunduğuna ve kaç tur döndüğüne bağlı.
Maliyeti artıran dört şey
- Gereksiz dosya okuma. "Projeyi incele" demek, bütün dosyaları okutmak demek olabiliyor.
- Uzun oturumlar. Bağlam her turda yeniden işleniyor.
- Belirsiz talimat. Yanlış anlaşılan iş, geri dönüş turu demek.
- Bitiş ölçütü olmaması. Araç ne zaman duracağını bilmiyor.
Maliyeti düşüren dört alışkanlık
| Alışkanlık | Etkisi |
|---|---|
| Hangi dosyalara bakılacağını söylemek | Arama turlarını kesiyor |
| İşi küçük adımlara bölmek | Hatalı yolda uzun gidilmiyor |
| Somut bitiş ölçütü vermek | Gereksiz genişleme olmuyor |
| Yeni iş için yeni oturum | Bağlam küçük kalıyor |
11Git ile çalışmak
Claude Code git ile doğrudan çalışıyor: değişiklikleri hazırlıyor, commit mesajı yazıyor, dal açıyor, pull request gönderiyor.
Önerilen akış
- Yeni bir dalda çalış — ana dalda değil
- İşi küçük parçalara böl, her parçadan sonra commit'le
- Commit mesajını okumadan onaylama; neyin neden değiştiğini anlatmalı
- Beğenmediğin değişikliği tartışma — geri al, yeniden tarif et
12Yazılımcı olmayanlar için: kod dışı kullanımlar
Claude Code'un adı yanıltıcı: dosyalarla çalışan ve komut çalıştırabilen bir ajan, kod dışında da işe yarıyor. Yazılım geliştirmeyenler için en verimli kullanımlar:
| İş | Neden burada daha iyi |
|---|---|
| Çok dosyalı belge işleri | Onlarca dosyayı okuyup birleştirebiliyor; sohbette tek tek yapıştırmak gerekiyor |
| Veri temizleme ve dönüştürme | Tabloyu okur, dönüştürür, dosyaya yazar — kopyala-yapıştır yok |
| Toplu yeniden adlandırma / düzenleme | Yüzlerce dosyada aynı işlem |
| Rapor derleme | Farklı kaynaklardan veri toplayıp tek belgeye |
| Arşiv arama ve özetleme | Klasördeki her belgeyi tarayıp bulgu çıkarma |
| Site ve doküman üretimi | Şablondan çok sayfa üretmek |
Yukarıdakilerin hepsi aynı sebeple burada daha iyi: araç senin dosyalarını görüyor ve onlara yazabiliyor. Sohbet arayüzünde her şeyi yapıştırıp çıktıyı kopyalaman gerekiyor. Fark, iş sayısı arttıkça büyüyor: üç dosyada önemsiz, üç yüz dosyada belirleyici.
Kod yazmayan biri için ilk üç iş
- Bir klasördeki belgeleri özetlet. "Bu klasördeki tüm PDF'leri
oku, her biri için tek paragraf özet çıkar ve
ozetler.mddosyasına yaz." - Bir tabloyu temizlet. "Bu CSV'de tarih biçimlerini standartlaştır, boş satırları at, sonucu yeni dosyaya yaz."
- Şablondan çoklu belge üret. "Bu şablonu al, listedeki her müşteri için doldurup ayrı dosya olarak kaydet."
Üçünün ortak yanı: çıktı bir dosya. İşin sonunda elinde kullanılabilir bir şey oluyor, bir sohbet geçmişi değil.
Araç dosya silebiliyor ve komut çalıştırabiliyor. Kod yazmıyor olman riski azaltmıyor — aksine, kodla çalışmayan kullanıcılar genelde sürüm kontrolü (git) kullanmadığı için geri alma imkânı da olmuyor. Önemli klasörlerde çalışmadan önce yedek al ve izinleri dar tut.
13Ne zaman kullanılmaz
| Durum | Neden |
|---|---|
| Ne istediğini bilmiyorsun | Araç hızlı ama yön senden gelir. Belirsizlik hızla çoğalır. |
| Çıktıyı hiç doğrulayamıyorsun | Bilmediğin bir dilde, denetleyemeyeceğin kod üretmek risk biriktirir |
| Canlı sistemde doğrudan | Önce yerelde veya test ortamında. Geri alınamayan işlem yaptırma. |
| Yedeği olmayan klasörde | Git yoksa geri dönüş yok |
| Mimari karar | Seçenekleri sıralatabilirsin ama kararı sen ver — sonucu sen taşıyacaksın |
14İlk yedi gün
| Gün | İş |
|---|---|
| 1 | Kur ve sadece soru sor. Hiçbir şey değiştirtme. Projeyi anlattır. |
| 2 | Küçük ve geri alınabilir bir iş: yorum ekleme, isim düzeltme, biçimlendirme. Git'le geri almayı dene. |
| 3 | CLAUDE.md yaz. Nasıl çalıştırılır, kurallar, bilinmesi gerekenler. |
| 4 | Gerçek ama küçük bir iş. "Doğrulamayı iste" kalıbını kullan. |
| 5 | Bir hata ayıkla. Hata mesajını yapıştır, kök sebebi buldur. |
| 6 | Git akışını dene: dal aç, commit'let, farkı özetlet. |
| 7 | Bir şeyi kasten kötü tarif et ve ne olduğunu gör. Sınırı öğrenmenin en hızlı yolu. |
Yedinci günün sonunda aracın ne yaptığını, nerede güçlü olduğunu ve nerede durdurulması gerektiğini bilirsin. Bu, çoğu kullanıcının aylarca ulaşamadığı yer — çünkü çoğu ilk günden büyük iş yaptırmayı deneyip hayal kırıklığına uğruyor.
15Sık yapılan on hata
| # | Hata | Sonucu | Düzeltme |
|---|---|---|---|
| 1 | Bağlam vermeden iş vermek | Projeye yabancı kod | "Önce şu dosyalara bak" satırı |
| 2 | Tek seferde büyük iş | Hata birikiyor, nerede yanlış gittiği bulunamıyor | Adımlara böl, her adımda kontrol et |
| 3 | Bitiş ölçütü vermemek | Ya erken bırakıyor ya gereksiz genişletiyor | "Bitti sayılır: [somut ölçüt]" |
| 4 | CLAUDE.md yazmamak | Her oturumda aynı şeyleri anlatmak | Kalıcı kuralları dosyaya taşı |
| 5 | Tüm izinleri açmak | Geri alınamaz işlem riski | Dar izinle başla, gerektikçe aç |
| 6 | Sürüm kontrolü olmadan çalışmak | Geri dönüş imkânı yok | Önce git deposu kur ya da yedek al |
| 7 | Çıktıyı okumadan onaylamak | Sessiz hata birikiyor | Her değişikliği gözden geçir |
| 8 | Aynı oturumda alakasız işler | Bağlam doluyor, araç kendi yazdığını bozuyor | Yeni iş = yeni oturum |
| 9 | Sırları dosyaya yazdırmak | Anahtar ve şifre sürüm geçmişine giriyor | Ortam değişkeni kullan; .gitignore kontrol et |
| 10 | "Hataları da düzelt" demek | Ne düzeltildiği görünmüyor | Önce listelet, sonra seçerek düzelt |
Bir API anahtarı yanlışlıkla depoya girdiğinde, dosyayı silmek yetmiyor — sürüm geçmişinde kalıyor. Depo herkese açıksa anahtar dakikalar içinde taranıp bulunabiliyor. Kural: sırlar hiçbir zaman koda yazılmaz, ortam değişkeninde tutulur; ve depoyu paylaşmadan önce geçmiş taranır.
Kendini kontrol listesi — her oturumdan önce
- Bu iş için doğru araç mı, yoksa sohbet arayüzü yeter mi
- Sürüm kontrolü ya da yedek var mı
- Hangi dosyalara bakılacağını söyledim mi
- Bitiş ölçütünü yazdım mı
- Dokunulmaması gerekenleri söyledim mi
16Yedi günün sonunda elinde ne olacak
| Çıktı | Ne işe yarar |
|---|---|
| Kurulmuş ve çalışan araç | Kendi projende, kendi izin ayarlarınla |
| Yazılmış bir CLAUDE.md | Her oturumda aynı şeyleri anlatmayı bitirir |
| İş tarifi iskeleti | Hedef, önce anla, sonra yap, dokunma, bitti sayılır |
| Tamamlanmış üç küçük iş | Aracın nerede güçlü nerede zayıf olduğunu deneyimle görmek |
| İzin ve güvenlik kararı | Neyin otomatik, neyin onaylı olduğu |
| Kendi hata listen | On hatadan hangilerini yaptığın |
Buradan sonrası
Bu rehber ilk çalışan işe kadar götürüyor. Alt ajanlar, MCP ile dış araçlara bağlanma, kendi komutlarını yazma (skills), otomatik kapılar (hooks), CLI'ı boru hattında kullanma, zamanlanmış görevler ve ekip kurulumu Uygulama Kitabı'nda.
Türkçe Claude Code içeriklerini Telegram kanalında paylaşıyorum.
t.me/aidanisman · aidanisman.online
Bu belgedeki bilgiler eğitim amaçlıdır ve yazıldığı tarihteki (Eylül 2026) resmî dokümantasyona dayanır. Araç hızlı gelişiyor; kurulum komutları ve özellikler için güncel dokümantasyonu kontrol et.
Bu dersi okudun. Sırada ne var?
Yukarıdaki metnin tamamı bu dersin kendisi — eksik parça yok. Bottan alabileceğin iki şey var: PDF hâli (yanında taşı, not al) ve senin kategorine yazılmış ders — akademisyene akademisyen, esnafa esnaf dersi gidiyor.